مراغه ، موقان ، برذعه ، تفليس ، و ثغور ايشان همان ثغور [ 1 ] اهل شام و اهل جزيره است كه به نام عواصم خوانده مىشود و از آنهاست : قالىقلا ، سميساط ، اخلاط ، قنسرين و همچنين طرسوس و عين‌زربه و آدنه و مصيصه . اهواز : درازاى آن از دامنهء كوههاى اسان ( ؟ ) تا شط بصره است و پهناى آن از حد واسط تا حد فارس . شهرهاى بزرگ آن شش شهر است : كور ششتر ، جندىشاپور ، شوش و عسكر و رام هرمز و خود شهر اهواز . خراج آن به روزگار كسرايان صد و پنجاه هزار هزار درهم وافى بوده است و گويند روزگارى جبايهء آن هزار بار نقره بوده است . فارس : درازاى آن صد و پنجاه فرسنگ است در صد و پنجاه فرسنگ [ 2 ] . بعضى از نواحى آن سرد است و بعضى گرم و كوه و دشت و سواحل . كورهاى آن در آغاز چهار كور بوده است : كور اصطخر ، و شاپور ، دارابجرد ، و اردشير خره . شهر اردشير خره شيراز است و شهر دارابجرد فسا است و شهر شاپور نوبندجان است و شهر اصطخر بيضاء . خراج آن شصت و چهارهزارهزار درهم وافى است و كرمان نيز نزديك بدانجاست . كرمان و سيستان و مكران و ما فوق آنها : اما كرمان هم نواحى سرد دارد و هم نواحى گرم و در آنجا چشمه‌هاست و واديها و بزرگترين شهرهاى آن چهار است : نرماشير [ 3 ] ، بم ، جيرفت و دار الملك [ معروف به ] سيرجان . و نزديك بدانجاست بلاد مكران و سيستان . اما مكران ، امتداد مىيابد از قيقان ، از سرزمين سند ، و در آن شهرها و كورهاى بسيار است . سپس كشيده مىشود به سوى مولتان و به نام فرج بيت الذهب خوانده مىشود . محمد بن يوسف هنگامى كه آنجا را فتح كرد ، چهل بهار زرين در آنجا به دست آورد و هر بهارى سيصد و سى و سه من طلاست . سپس حدود مولتان به حدود هند مىپيوندد . اما سيستان ، مشرق آن سرزمين كابل است و مغرب آن كرمان و جنوبش مكران

--> [ 1 ] دربارهء ثغور و عواصم رجوع شود به ثغر و عواصم در معجم البلدان ياقوت و نيز عواصم در 1 . clopaediaOfIslam , newedition , vol [ 2 ] گويا طول و عرض را با يك ديگر آورده است . [ 3 ] در اصل بى نقطه بوده ، هوار « بر ما شير » كرده . صحيح آن نرماشير است ، رك : حدود العالم ، چاپ ستوده ، ص 129 ، و به صورت نرمه‌شير هم ضبط شده ، رك : حواشى مينورسكى بر حدود العالم ، چاپ كابل ، ص 224 . گويا هوار ميان بردسير و نرماشير اشتباه كرده است ، رجوع شود به حاشيهء او بر ترجمهء فرانسوى كتاب و نيز ص 140 و 145 ترجمهء مسالك الممالك .